Chu Trường là hương thân, Chu gia là nhà giàu có nhất làng trên xóm dưới.

Chu gia thiếu nãi nãi, quan tâm đến tiểu muội nhà mẹ đẻ và tổ mẫu, chuyện đó tự nhiên không phải nói suông.

Chỉ là trùng hợp thay, ta từ nhỏ cũng lớn lên ở thôn Tây Sườn Núi.

Biết rõ Chu gia tuy giàu có, trong nhà nha hoàn hạ nhân hầu hạ đông đủ, nhưng Chu Trường lại là kẻ coi tiền như mạng. Vị Chu phu nhân kia cũng là người tác oai tác phúc, ngày thường đối với tá điền thuê ruộng chưa từng có sắc mặt tốt, động một chút là mắng chửi, sỉ nhục.

Khi Bùi lão gia còn sống, đại tỷ Bùi Mai thường xuyên về nhà mẹ đẻ, bởi vì cha mẹ chồng quản tiền rất chặt, trượng phu lại chẳng có bản lĩnh kiếm tiền, thi tú tài nhiều lần không đỗ, suốt ngày chỉ biết ăn uống lười nhác.

Chu gia thiếu nãi nãi muốn trên tay dư dả để mua sắm y phục đẹp, son phấn tốt, lại còn cần nhà mẹ đẻ trợ cấp.

Mà từ sau khi Bùi lão gia qua đời, cửa hàng trong huyện cũng bán đi, đại lang thân thể yếu ớt, chỉ giữ lại chút của cải còn sót, đại tỷ về nhà lại đòi tiền hồi môn, Bùi mẫu đưa thì không còn hào phóng như trước.

Mắt thấy không moi thêm được tiền, lại còn phải nghe Bùi mẫu than khóc lải nhải, Bùi Mai dứt khoát không về nữa.

Ba năm ta ở Bùi gia, tính ra cũng chỉ gặp nàng đúng hai lần, một lần khi đại lang qua đời, một lần khi Bùi mẫu mất.

Lần gặp cuối cùng ấy, nàng mặc một chiếc áo bông màu trà trắng ôm dáng, trên áo thêu một vòng hoa lan tinh xảo, vừa thanh nhã vừa nổi bật.

Vội vã vào cửa chịu tang, nàng trước tiên khẽ vuốt mái tóc mây, sau đó hai tay cong cong, đầu ngón út khẽ hư đặt bên hông, cất giọng khóc lên ——

“Nương ơi, nữ nhi đến muộn rồi.”

Thanh âm bi thương mà mềm mại, động tác lại vô cùng trôi chảy. Khi lấy khăn lau nước mắt, còn cẩn thận dặm lại phấn nơi cánh mũi.

Bùi Mai da trắng, trên mặt đánh phấn dày, dù có khóc, nước mắt cũng không làm nhòe lớp trang dung.

Thật khó tưởng tượng, một thiếu nãi nãi nhà giàu, cử chỉ đoan trang như vậy, thời thiếu nữ lại từng đứng trong huyện thành giúp gia đình bán tào phớ.

Nhị lang nghĩ thế nào ta không rõ. Ta chỉ biết, nếu đem tiểu cô Bùi Tiểu Đào mà ta chăm sóc suốt ba năm, cùng tổ mẫu tinh thần đã có phần lú lẫn, giao cho Chu gia, ta không thể yên tâm.

Vì thế ta nói với nhị lang:

“Nhị lang muốn phó thác Chu gia, nghĩ đến Chu Trường là hương thân, vì thể diện cũng sẽ không cự tuyệt. Chỉ là nhị lang có biết hay không, đại tỷ tuy là trưởng tức Chu gia, gả sang nhiều năm chỉ sinh được một nữ nhi, Chu gia bà mẫu vốn nhiều bất mãn, Chu gia tỷ phu cũng sớm đã nạp thiếp, cuộc sống của nàng thực ra chẳng dễ chịu gì.”

Nhị lang trầm mặc một lúc. Không đợi hắn mở miệng, ta lại tiếp:

“Đã như vậy, chúng ta cũng không cần làm khó đại tỷ. Phóng thê thư ta tạm thời giữ lại, nhị lang cứ yên tâm quay về quân doanh, ta lưu lại chăm nom trong nhà. Đợi ngày sau tiểu cô và tổ mẫu đều được sắp xếp ổn thỏa, ta rời đi cũng chưa muộn.”

Lời ta nói tha thiết. Nhị lang đứng trong bóng tối, thần sắc chìm khuất, đôi mắt sâu thẳm như phủ một tầng sương mù, dày đặc mà tĩnh lặng.

Hắn không nói gì. Ta lại hỏi:

“Nhị lang thấy thế nào?”

Lại là một hồi trầm mặc. Yết hầu hắn khẽ động, dường như nghẹn lại, cuối cùng đáp một tiếng, giọng hơi khàn:

“Được.”

Chỉ một chữ “được”, ta khẽ thở ra, toàn thân cũng thả lỏng hơn —

“Cơm làm xong rồi, nhị lang qua ăn đi, để lâu sẽ nguội.”

2

Vài ngày sau, nhị lang trở về quân doanh.

Không lâu sau khi hắn rời đi, ta đem cha ruột Tiết thủ nhân cáo lên nha môn.

Nguyên do là hắn nhân lúc ta dẫn tiểu cô ra đầu thôn giặt quần áo bên sông, xách một bao bánh tô giả vờ sang Bùi gia thăm nữ nhi, lừa tổ mẫu ra ngoài, rồi lục tung trong ngoài nhà.

Chiếc tráp tiền giấu trong tủ áo, mười ba lượng sáu tiền bạc, cùng chiếc vòng ngọc Bùi mẫu để lại, toàn bộ gia sản, đều bị hắn trộm sạch.

Sau đó ta mới biết, quả nhiên đúng như ta đoán — không đánh bạc là giả, xe lừa là thuê, hắn định lừa ta về huyện thành gả cho một lão góa vợ mở tiệm thuộc da, hơn nữa đã thu của người ta năm lượng bạc tiền sính lễ.

Hôm đó ta giận đến mất lý trí, xách dao phay đi bộ hai mươi dặm đuổi đến huyện thành.

Tại sòng bạc, ta lôi kẻ gầy trơ xương, dáng vẻ tàn tạ như bộ xương khô kia, trói giải thẳng đến nha môn.

Đại Sở trọng hiếu, con cái cáo cha ruột bị coi là “nghịch”. Ác nghịch thì phải chịu hình phạt treo cổ.

Tiết thủ nhân vừa vào nha môn, tay đã run không ngừng.

Huyện lệnh lão gia để chòm râu bát tự, nghe xong lời ta, nheo mắt nói:

“Tiết Ngọc, hiện giờ ngươi tuy là phụ nhân Bùi gia, nhưng cũng từng là nữ nhi Tiết gia. Nếu khăng khăng muốn cáo cha ngươi, trái đạo hiếu đễ, bổn lão gia xử án xong sẽ đánh ngươi hai mươi đại bản. Ngươi còn muốn cáo không?”

“Cáo!”
Ta quỳ thẳng lưng, giọng dứt khoát.
“Dân phụ cáo Tiết thủ nhân, người thôn Tây Sườn Núi huyện Vân An quận Thao Châu, cấu kết với sòng bạc, bán vợ vào kỹ viện, bức hại mẫu thân Lý thị treo cổ tự sát, chiếm đoạt của hồi môn của nàng!”

“Có chứng cứ không?”

“Lúc Lý thị qua đời, dân phụ mới bảy tuổi, không có chứng cứ.”

“Vậy là nói miệng không bằng chứng.”

“Vậy dân phụ cáo Tiết thủ nhân một nữ hai bán, làm trái quan quy.”

“Ngươi đã được hứa gả cho Bùi gia, có bà mối làm chứng, không tính mua bán. Lão nhân tiệm thuộc da đã được hoàn tiền sính lễ, cũng không tính tái giá, tội danh không thành.”

“Ban ngày ban mặt trộm cướp tiền bạc Bùi gia, chẳng lẽ không phải tội?”

“Tự nhiên là tội. Đại đường treo gương sáng, bổn lão gia không thiên vị ai. Nhưng Tiết thủ nhân trộm cắp là do sự tình phát sinh từ ngươi, lại xét ngươi là phụ nhân Bùi gia, vậy phán hắn hoàn trả tiền bạc là được.”

“Hắn không có tiền, đều đã đánh bạc hết rồi.”

“Vậy lập giấy nợ, có nha môn làm chứng.”

“Nếu hắn không chịu thì sao?”

“Vậy trị hắn tội khinh nhờn công đường, đánh trượng giam giữ!”

Huyện lệnh lão gia càng nói càng mất kiên nhẫn, kinh đường mộc đập mạnh —

“Lui đường!”

Tiết thủ nhân lập giấy nợ, ta chịu hai mươi đại bản.

Nếu không phải nha dịch hành hình là vị đại thúc ra tay nhẹ, e rằng ta phải nằm liệt giường mấy tháng.

Vị nha dịch ấy họ Triệu, tên Triệu Cát, nương tay là vì từng quen biết cha chồng ta — Bùi lão gia Bùi Trường Thuận.

Hắn nói từ khi cha chồng ta còn trẻ bày quán bán tào phớ trong huyện, hai người đã quen biết nhau.

Vận khí ta tốt, Triệu đại thúc cũng tốt. Không chỉ bỏ ra mười lăm văn thuê xe lừa cho ta về nhà, còn tặng một lọ thuốc trị thương, dặn ta về dưỡng cho kỹ.

Dẫu hắn ra tay nhẹ, hai mươi bản vẫn khiến ta đau đến mồ hôi lạnh túa ra, mặt trắng bệch.

Từ lúc bị đánh đến khi bò lên xe lừa, Tiết thủ nhân vẫn theo sát, lắp bắp giải thích…

Từ lúc bị đánh cho đến khi bò lên xe lừa, Tiết thủ nhân vẫn luôn bám theo ta, vừa đi vừa ngập ngừng giải thích:

“Cha không có bán nương ngươi, chẳng phải đã nói với ngươi rồi sao. Là cha thiếu tiền sòng bạc, người ta kéo tới nhà đòi. Nương ngươi rõ ràng có chút ngân lượng hồi môn, vậy mà nhất quyết không chịu lấy ra. Ai ngờ nàng lại quật cường như thế, cha chỉ hù dọa vài câu, nói sẽ đem nàng bán vào lò tư sào tử, ai biết nàng liền… thắt cổ……”

“Cút!”

“Cha đưa ngươi đến Bùi gia là muốn tìm cho ngươi một chỗ tốt, không phải bán nữ nhi. Người làm ở xưởng thuộc da tuy có bệnh chốc đầu, tuổi tác lớn chút, nhưng của cải dày a. Cha là muốn ngươi sống những ngày tốt lành……”

“Cút!”

Ta dốc hết sức mắng hắn, động tới vết thương, đau đến mức mặt trắng bệch.

Bảy tuổi tang mẫu. Suốt một quãng thời gian rất dài, ta luôn tự hỏi: con người sống vì cái gì?

Ta tận mắt nhìn thấy nương treo cổ trên xà nhà, đôi chân không chạm đất, lắc lư qua lại.

Tiết thủ nhân khi đó hoảng sợ đến tột cùng, cũng từng khóc lóc thảm thiết, thề thốt hối cải. Nhưng chưa đầy một năm, hắn lại một đầu chui vào sòng bạc. Còn chuyện bán thê bán nữ, hắn trước nay chưa từng thừa nhận.

Có lẽ trong lòng hắn, ta còn nên cảm kích hắn — bởi vì khi ấy hắn chưa hoàn toàn quên mình còn có một đứa con gái. Đánh bạc thắng thì mua cho ta bánh bao, thua cũng biết đi xin chút cơm thừa mang về.

Con người lúc yếu ớt thì không có quyền lựa chọn, thường xuyên rơi vào mờ mịt.

Sau này ta dần dần lớn lên, rồi sau nữa, ta tới Bùi gia, đột nhiên liền nghĩ thông suốt.

Thế gian này trắc trở trăm bề, có thể sống tiếp đã là phúc lớn nhất.
Đã là phúc lớn như vậy, còn truy hỏi sống để làm gì, thì quả thật là quá xa xỉ.

Sống, vốn chỉ là để sống cho đàng hoàng.

Như Đại Lang, chàng muốn đọc sách, muốn ban ngày làm ruộng, ban đêm gắng bước lên con đường khoa cử.
Còn ta, chỉ mong có thể yên ổn dựng nhà, an phận mà sống, không phải lo nghĩ điều gì.

Thế gian biến đổi vô thường, nhưng chỉ cần còn sống, thì vẫn còn hy vọng, vẫn còn lối đi.

Đại Lang không có được cơ hội ấy, nhưng ta thì có.

……

Sau khi trở về Bùi gia, ta nằm liệt trên giường suốt một tháng.

Trong thời gian đó, tiểu cô vừa khóc sụt sịt, vừa tay chân vụng về nghe ta chỉ huy mà lo liệu việc nhà. Về sau, ngay cả lúc tổ mẫu ị ra quần, con bé cũng có thể tung tăng chạy tới giúp thay giặt. Thậm chí vì chuyện này mà còn sinh ra cảm giác thành tựu, ngày ngày không có việc gì liền bám theo nhìn tổ mẫu chằm chằm.

Tổ mẫu nói:
“Nhị nha, sao con cứ nhìn ta mãi thế, đừng nhìn như vậy, ta sợ đó.”

“Tổ mẫu, người khát rồi, uống nước đi.”

“Ta không khát.”

“Không, người khát.”

……

Đợi đến khi ta miễn cưỡng có thể xuống giường, trong nhà đã không còn gì ăn. Vườn rau trơ trọi, lu gạo thấy đáy, lồng gà trống rỗng.

Hai con gà đẻ trứng mà ta vất vả nuôi được, bị tiểu cô đích thân xách đi nhờ hàng xóm Ngô quả phụ làm thịt.

Ngô quả phụ lúc ấy còn trợn trắng mắt, âm dương quái khí:
“Điều kiện thế này mà cũng đòi ăn gà à?”

Tiểu cô đắc ý:
“Trong nhà còn một con nữa, mấy hôm nữa lại nhờ ngươi làm tiếp. Ngươi đừng thèm, mông gà đều để cho ngươi.”

Ngô quả phụ: ……

Ngô Thúy Liễu là một quả phụ ngoài hai mươi, miệng lưỡi cay nghiệt, nhưng lòng dạ không xấu. Lúc ta không dậy nổi, nàng còn tiếp tế chúng ta, hai lần mang bánh nướng lớn cùng cháo tới.

Nhưng cũng chính nàng xúi tiểu cô, nói đại tỷ Bùi Mai là thiếu nãi nãi nhà họ Chu, hiện giờ nhà ta sắp hết gạo ăn rồi, tiểu cô có thể tới mượn nàng ấy ít ngân lượng.

Không biết tiểu cô nghĩ thế nào, thật sự giấu ta, đi bộ hơn mười dặm, dò hỏi đến thôn Tây Sơn nhà họ Chu.

Đêm đó, con bé cụp đuôi, xám xịt trở về.

Tiểu nha đầu ngồi xổm dưới đất, lau nước mắt hỏi:
“Tẩu tử, Bùi Mai thật sự là đại tỷ của ta sao? Nương sinh nàng ấy có phải sơ ý làm rơi xuống hố phân không? Bên ngoài thì sáng loáng, nhưng bên trong vẫn là một đống phân lừa.”

Sau này ta mới biết, lúc tiểu cô đến, Bùi Mai bày ra dáng vẻ thiếu nãi nãi nhà giàu, trước tiên giả vờ niềm nở, đãi ăn điểm tâm, sau đó nói những lời bóng gió xa xôi.

Với tuổi của tiểu cô, làm sao nghe hiểu được những lời quanh co ấy. Con bé chỉ cúi đầu ăn ngon lành cùng Quyên Nương — đứa con gái bốn tuổi của Bùi Mai, còn lời Bùi Mai nói, một câu cũng không lọt tai.

Bùi Mai đàn gảy tai trâu, dần dần mất kiên nhẫn, tức giận đập bàn:
“Ăn ăn ăn! Chỉ biết ăn! Nhìn cái bộ dạng nghèo kiết xác của ngươi kìa! Ta nói ngươi có nghe rõ không? Ta nói cho ngươi biết, ta tuyệt đối không thể lưu ngươi và tổ mẫu lại! Đừng có mơ!”

“Chút bạc còn lại của Bùi gia, ta không lấy một văn. Ai cầm thì ngươi đi tìm người đó! Ngươi nói với cái Tiết Ngọc kia, đừng có diễn trò với cha nàng ta nữa, diễn xong liền phủi tay ném các ngươi cho ta, nằm mơ đi!”

Mắng xong một tràng, thấy tiểu cô trợn tròn mắt, lại dọa khóc cả Quyên Nương, nàng ta vội sai nha hoàn dẫn bọn trẻ đi dỗ dành. Sau đó bỗng đổi sắc mặt, lấy khăn che miệng ho nhẹ một tiếng, giọng nói ôn tồn hẳn lên:

“Đào à, ngươi còn nhỏ, không hiểu lòng người hiểm ác. Tỷ tỷ làm vậy là vì tốt cho ngươi. Ngươi và tổ mẫu nhất định phải ở lại Bùi gia, nếu không Tiết Ngọc kia không chừng sẽ làm bại hết cả gia sản nhà ta.”

Tiểu cô tuy vừa lau nước mắt vừa về, nhưng đêm đó vẫn từ trong lòng lấy ra một đống điểm tâm.

“Nàng nói nàng, ta lấy ta, tổng không thể đi một chuyến tay không.”

Tổ mẫu ở bên cạnh liên tục gật đầu:
“Nhị nha thật là có tiền đồ.”

Được khen một câu, tiểu cô liền phấn chấn hẳn:
“Lần sau ta còn đi nữa, tổ mẫu, ta dẫn người đi cùng.”

“Hảo, chúng ta đều phải có tiền đồ.”

“Chúng ta nhất định sẽ có tiền đồ!”

Ta: ……

Sau khi thương thế lành hẳn, ta quyết định mỗi ngày đi bộ hai mươi dặm vào huyện thành tìm việc làm.

Tiểu cô ngoéo tay với ta, bắt ta trước khi mặt trời lặn nhất định phải về nhà, nếu không nàng sẽ bỏ lại tổ mẫu mà chạy đi tìm người.

Đến huyện thành mới biết, những tửu lâu, trà quán kia căn bản không thiếu nhân thủ, càng không thể thuê một nữ tử. Trong nhà các viên ngoại lão gia thì có chút tạp việc, nhưng quản sự ở hẻm Sư Tử vừa hô một tiếng, cả đám bà tử phụ nhân đã tranh nhau, chen cũng chen không vào.

Ta đi mấy ngày liền, dày mặt gõ cửa từng cửa tiệm hỏi xem có việc hay không.

Cuối cùng, ở một y quán giúp nghiền thuốc hai ngày, lúc Kinh Vân tiệm vải sửa sang kho hàng, lại theo người ta đi dọn hàng một ngày.